Yer: Nørrebro Mahallesi, Kopenhag, Danimarka

Tema: Farklı kültürlerden kent sakinlerinin bir arada yaşamasını kolaylaştıran, katılımcı ve hikâye paylaşımı odaklı kamusal mekân tasarımlarıyla günlük yaşam alanlarını kolektif hafızanın korunup saklandığı kültürel buluşma noktalarına dönüştürmek.

Çalışma Özeti: 

Superkilen projesi, Kopenhag’ın çok kültürlü Nørrebro mahallesinde farklı renk ve simge kullanımlarıyla 60’tan fazla ülkeyi kapsayacak biçimde tasarlanmış kültürel öğeleri bir araya getirerek çoğulculuğu görünür kılıyor; farklı toplulukların mekânda temsilini sağlıyor.

Mimarlık ofisi BIG, sanatçı kolektifi SUPERFLEX ve Topotek1 işbirliğiyle yürütülen projenin en önemli etkilerinden biri, katılımcı bir tasarım stratejisi benimsemesi. Bu strateji doğrultusunda çevre sakinleri, atölye, buluşma ve anket gibi yöntemler aracılığıyla karar alma süreçlerine dâhil ediliyor. Böylece parkın yalnızca fiziksel bir mekân olmaktan çıkması; farklı kültürel geçmişe sahip kullanıcıların hikâyelerini, objelerini ve anılarını paylaşabildiği bir ortak yaşam alanına dönüşmesi amaçlanıyor.

Proje kapsamında mahalle sakinlerinden kendi kültürlerini temsil edebilecek kent objeleri önermeleri istenmiş ve bu objelerin yerinden temini için beş farklı ülkeye (Filistin, İspanya, Tayland, Teksas, Jamaika) gezi düzenlenmiş. Böylece 59 farklı ülkeden 99 objenin yerleştirilmesiyle park, birlikte üretilmiş bir kültürel haritaya evrilmiş.

Ziyaretçiler bugün parkta; Mogadişu’dan getirilmiş basketbol potalarında oynayabiliyor, Japonya esintili ahtapot kaydırakta çocuklarını eğlendirebiliyor, Fas’tan getirilmiş yıldız biçimli çeşmenin yanında soluklanabiliyor ya da Brezilya’dan getirilmiş bar sandalyelerinde oturabiliyor. Her unsur, mahalle sakinlerinin geçmişleriyle kurduğu bağları temsil ediyor. Bu sayede kapsayıcılık yalnızca bir hedef olmaktan çıkarak park tasarımının kendisi hâline geliyor.

Belediyelere kapsayıcı kamusal mekân tasarımlarının yalnızca estetik düzenlemeler değil; toplumsal güven, aidiyet ve birlikte yaşam tesisinin araçları da olduğunu gösteren proje, kentsel tasarımı, katılımı ve kültürel temsiliyeti bir arada düşünmeye davet ediyor.

Etkisi: Superkilen projesi, kültürel çeşitliliğin kamusal alanda temsiline dair güçlü bir örnek sunuyor. Mahalle sakinlerinin geçmişlerinden objeler getirerek park tasarımına katkı sunması, mekânsal aidiyet duygusunu pekiştirebilecek bir yaklaşım olarak öne çıkıyor. Farklılıkları yan yana getiren bu tasarım, birlikte yaşam pratiklerine yönelik taze bir bakış öneriyor. Kamusal mekânların yalnızca fiziksel alanlar değil; sosyal karşılaşma alanları olabileceğini hatırlatıyor.

Bir Model Olarak Nasıl Kullanılır? Superkilen projesi kültürel çeşitliliği görünür kılmakla kalmıyor; kamusal alana yerleştiren bir model öneriyor. Bu yaklaşımdan ilhamla yerel yönetimler, kamusal mekân tasarım süreçlerinde bölgedeki topluluklarla birlikte çalışma pratiği kazanabilir. 

Kültürel temsiliyeti önceliklendiren modelde yerel halkların geçmişiyle, göç hikâyeleriyle ya da ait hissettikleri coğrafyalarla ilişkili unsurlar, hikâye anlatımıyla bir arada sunuluyor. Park ya da meydan gibi kamusal mekânlara yerleştirilen bu unsurlar, zaman içinde o alanın belleğini meydana getiren öğelere dönüşüyor.

Özellikle sosyal uyumun öncelik taşıdığı çok kültürlü mahallelerde birlikte yaşama dair yeni diyaloglara alan açmak için uygulanabilecek bu yaklaşım, aynı zamanda tasarım sürecinin mahalle sakinleriyle birlikte kurgulanmasını teşvik ederek sahip çıkılan ve sürdürülebilir projeler geliştirilmesini sağlayabilir. Belediyeler için kültür politikalarını mekânsal planlamayla buluşturmaya yönelik adımlar atılması bağlamında yön gösterici olabilir.